Hoe belangenvermenging en corruptie in een gemeente het algemeen belang schaden

Vastgoed is een belangrijke motor van onze economie. De vastgoedsector is een vitale pijler die werkgelegenheid, innovatie en welvaart genereert. Knokke-Heist heeft fantastische jaren achter de rug, en er kunnen nog veel mooie jaren komen. Steun voor ondernemers is essentieel, maar alleen binnen een transparant, gelijk speelveld waar iedereen, van grote of kleine projectontwikkelaar tot inwoner, op dezelfde voorwaarden kan concurreren.

Veel mensen hebben hun welvaart sterk zien stijgen dankzij hun ondernemerschap binnen de fundamenten en langetermijnvisie die familie Lippens voor Knokke-Heist heeft gelegd. Helaas trekt deze vastgoedgoudkoorts ook mensen aan die snel veel geld willen verdienen, zonder de fundamenten, richtlijnen en waarden die Knokke-Heist groot hebben gemaakt te respecteren, vaak ten koste van integriteit, esthetiek of leefbaarheid.

Ondernemers mogen streven naar winstgevende deals, dit maakt deel uit de DNA van de meeste bedrijven. Dat is de basis van een gezonde markt, zodat ze kunnen herinvesteren.

De zwakke schakel

Politici en ambtenaren moeten erop toezien dat de democratische visie, waarden en richtlijnen van een gemeente gerespecteerd worden en prioriteit geven aan een langetermijnvisie voor een welvarende samenleving. Zo wordt een gemeente beschermd tegen kortetermijnwinstbejag van een paar ten koste van de rest van de samenleving.

Helaas willen sommige minder integer opererende politici ook hun deel opstrijken. Ze vergeten dat ze verkozen werden om de samenleving te vertegenwoordigen, niet een paar ontwikkelaars. Wanneer een politicus een vertegenwoordiger wordt van een of meerdere ontwikkelaars, en dus niet meer van het algemeen belang, wordt zo’n politicus de zwakke schakel (hoe sterk ze ook lijken) bij het beschermen van de leefbaarheid in een stad of gemeente.

Door politici in een bestuur te hebben die een paar ontwikkelaars bevoordelen omdat ze van deze ontwikkelaars financiële of niet-financiële gunsten ontvangen, wordt de vrije markt volledig vervalst, wat nefast is voor alle andere eerlijke ontwikkelaars.

Het resultaat? Niet de beste plannen winnen, maar de best geconnecteerde partijen. Dit is een vicieuze cirkel: eerlijke mensen die geen gunsten willen geven, vallen af en doen het minder goed. In het begin doen een paar ontwikkelaars mee, maar geleidelijk groeit de groep die indirect gedwongen wordt om mee te doen aan het systeem. Dan moet de koek groter worden – en dus ook de projecten. Hoogbouw is in Knokke-Heist dan ook zelden om meer groen of betaalbaarder wonen aan te bieden; het gaat om veel meer winst om het systeem en de mensen die meegenieten te kunnen onderhouden.

De verborgen kosten van belangenvermenging en corruptie : wie betaalt de rekening?

Dit gaat niet specifiek over Knokke-heist maar geldt voor algemene Gemeentelijke politiek. Corruptie is geen slachtofferloos misdrijf. Elke euro die via omkoping, gunsten of belangenvermenging in de zakken van een handvol verdwijnt, komt ergens anders tekort:

• Prijs, kwaliteit en esthetiek lijden eronder: Om de extra kosten van steekpenningen of gunsten te compenseren, worden prijzen duurder, wordt er bezuinigd op materialen, ontwerp of groenruimte. Het resultaat? Lelijke, goedkope gebouwen die de waarde van de hele buurt aantasten – en waar de inwoner decennialang naar moet kijken.
• De gemeenschapskas van gemeenten worden geplunderd: Als ontwikkelaars te lage bedragen betalen voor gronden of vergunningen (dankzij politieke connecties), mist de gemeente inkomsten die gebruikt kunnen worden voor betaalbare woningen, scholen, groen, onderhoud of openbare ruimtes. De hypocrisie is vaak pijnlijk: "Er is geen geld voor betaalbaar wonen", terwijl miljoenen cadeau worden gegeven via ontransparante deals.
• Vertrouwen in het systeem brokkelt af: Als burgers zien dat regels selectief worden toegepast – dat de ene ontwikkelaar een vergunning krijgt die de andere wordt geweigerd – verliest de democratie haar legitimiteit. Mensen stoppen met geloven in rechtvaardigheid, en dat ondermijnt de samenleving. Dat is ook wat ik in interviews probeer mee te geven: te veel mensen weten wat er gaande is, maar kijken liever weg.
• De markt wordt inefficiënt: Corruptie leidt tot slechte investeringen. Projecten die niet economisch of maatschappelijk verantwoord zijn, krijgen groen licht om de verkeerde redenen (bv voor stemmen). Het gevolg? Verkeerde prioriteiten, verspilde middelen en een verzwakte lokale economie op lange termijn.
• Toerisme en reputatie lijden schade: Knokke-Heist staat bekend om zijn charme en hoogstaande kwaliteit. Maar als de stad synoniem wordt voor achterkamertjespolitiek, schrikt dat eerlijke investeerders en toeristen af – en dat raakt iedereen, van horeca tot kleine handelaars. Op kort termijn genieten een paar bevriende zaken hiervan waar een aantal die hiervan meegenieten nog spenderen maar de rest gaat achteruit...

Geen compromis met integriteit

Ik geloof in visie en moed om NEE te zeggen tegen onregelmatigheden. Belangenvermenging en corruptie kunnen alleen bestaan wanneer een aantal mensen het toelaten of wegkijken. Daarom is wegkijken (lafheid) bijna even erg als de overtreding zelf. Het is onze gedeelde verantwoordelijkheid om deze onregelmatigheden in vraag te stellen en niet weg te kijken.

Dat is wat ik de afgelopen 3 à 4 jaar probeer te doen: mensen wakker schudden. Hoe zijn bepaalde zaken kunnen gebeuren? Hoe is het zover kunnen gaan? Hoe kunnen we dit in de toekomst voorkomen? En hoe de kat niet weer bij de melk zetten? De reputatieschade voor een gemeente komt niet van de klokkeluider maar wel van de overtreder en diegenen die dit hebben laten gebeuren !!

Tegen een systeem ingaan waar zoveel van meeprofiteren is een bijzonder eenzaam en ondankbaar engagement, met veel opofferingen op het vlak van levenskwaliteit. Ik word hiervoor nu voor de tweede keer voor de deontologische commissie uitgenodigd...

Belangenvermenging en corruptie in de politiek sluipen binnen als koolstofmonoxide: in het begin geurloos, alles lijkt normaal omdat je het niet ziet, het wordt genormaliseerd, en als je niet onmiddellijk reageert, word je meegesleept.

Veel mensen reageren tegen mij omdat mijn engagement hun gebrek aan moed en visie blootlegt. Ze vergeten dat politiek niet alleen uit cocktails en gratis tickets bestaat. We moeten moed hebben en, indien nodig, vechten voor de belangen van de mensen die we vertegenwoordigen. Ik wil mensen vertegenwoordigen die een integer beleid en een kwalitatieve langetermijnvisie voor Knokke-Heist willen.

Gelukkig heb ik altijd geleerd om niet te luisteren naar mensen die me naar beneden trekken, maar naar mensen die me inspireren. Daarom ben ik zo dankbaar voor een aantal vrienden en mentoren die mij steeds de moed inblazen om niet op te geven en te "bluven goan".

Geschiedenis leert ons dat de grootste catastrofes gebeuren wanneer mensen apathisch worden en wegkijken. De mooiste realisaties gebeuren daarentegen wanneer mensen samenkomen rond mooie waarden zoals vrije meningsuiting, democratie en transparantie. Zie de Europese idealen en haar grondwet.

Een dynamisch vastgoedbeleid kan een win-win-win zijn: voor inwoners, gemeente en ondernemers. Maar alleen als het eerlijk gebeurt.

Daarom verzet ik me onvoorwaardelijk wanneer eigen belangen van een paar boven die van de inwoners worden gesteld. Ook als dat betekent dat ik op tenen trap. 

Wie mij kent, weet: ik sta voor diplomatie. Maar diplomatie mag nooit een dekmantel zijn voor onrecht. Te veel mensen weten wat er gaande is, maar kijken weg – uit angst voor hun zetel, uit loyaliteit aan een partij, of omdat hen een belofte is gedaan. Ik had ook die keuze. Ik heb ervoor gekozen om niet weg te kijken.

Ik weiger meeloper te zijn in een systeem waar zwijgen wordt beloond en eerlijkheid wordt bestraft. 

Bluven goan

Antoine Geerinckx